Tạo ra thứ gì đó nặng ký
Đầu năm mới, mình tự hỏi một câu đơn giản: "Năm vừa rồi, mình đã tạo ra thứ gì mà mình thực sự tự hào?". Mình ngồi nghĩ khá lâu. Và mình thật sự không trả lời được.
Một năm bận rộn, nhưng...
2025 là một năm đầy thử thách. Mình xoay sở nhiều thứ cùng lúc - công việc chính, các dự án phụ, mentoring, và cả một quyết định lớn: nhận một công việc mới như một canh bạc dài hơi cho sự nghiệp của mình.
Bận? Rất bận. Mệt? Cũng mệt. Nhưng khi ngồi lại tự hỏi: “Năm qua mình đã tạo ra thứ gì?” - mình nhận ra câu trả lời khá trống rỗng.
Không có bài Substack nào. LinkedIn thì im ắng. Medium thì đã bỏ hẳn từ lâu. Không có sản phẩm nào mới. Không có dự án nào mình có thể chỉ vào và nói: “Đây, cái này mình tạo ra đó.”
Mình đã làm rất nhiều. Nhưng mình chưa tạo ra được gì nặng ký.
“Nặng ký” nghĩa là gì?
Hôm trước, mình đọc được một bài viết trên Substack có tựa đề “Make Something Heavy” của Anu Atluru. Bài viết phân biệt giữa những thứ “nhẹ” và “nặng”. Nhẹ là những thứ nhanh, dễ làm, dễ tiêu thụ - và cũng dễ bị quên. Nặng là những thứ đòi hỏi thời gian, công sức, sự kiên nhẫn - nhưng tồn tại lâu dài.
Mình thích cách tiếng Việt diễn đạt “trọng lượng” theo nhiều nghĩa khác nhau:
Trong công việc, nặng ký là những thứ tạo ra ảnh hưởng kéo dài - không chỉ là những việc hoàn thành đúng hạn, mà là những hệ thống, quy trình, hay sản phẩm mà người khác có thể xây dựng tiếp. Báo cáo tuần thì nhẹ. Một quy trình mà team dùng được nhiều năm thì nặng.
Trong sự nghiệp, nặng ký là những quyết định định hình con đường của mình - không phải những bước đi an toàn, mà là những canh bạc có thể thay đổi hướng đi. Nhảy việc vì lương cao hơn 10% thì nhẹ. Chọn một vị trí mới vì nó mở ra những khả năng khác thì nặng hơn.
Trong sáng tạo, nặng ký là những tác phẩm tồn tại sau khi bạn ngừng đăng bài - một cuốn sách, một khóa học, một sản phẩm. Bài LinkedIn thì nhẹ - dù có lan tỏa mạnh cũng chìm sau vài ngày. Một bài viết sâu mà người ta lưu lại và quay lại đọc thì nặng hơn.
Trong sở thích, nặng ký là sự thành thạo - không chỉ là thử chút rồi bỏ. Chạy bộ mỗi tuần thì nhẹ. Hoàn thành một marathon thì nặng. Đọc 20 cuốn sách một năm thì nhẹ. Viết một cuốn sách thì nặng.
Cái bẫy của sự nhẹ nhàng
Vấn đề là: làm những thứ nhẹ thì dễ chịu hơn nhiều.
Trả lời một email. Họp một cuộc. Lướt mạng xã hội. Bình luận vài câu. Đánh dấu hoàn thành trong danh sách việc cần làm. Tất cả đều cho cảm giác năng suất, nhưng thực ra chỉ là chuyển động, không phải tiến bộ.
Anu viết: “We create more than ever, but it weighs nothing.” - Chúng ta tạo ra nhiều hơn bao giờ hết, nhưng chẳng có gì có trọng lượng.
Và bây giờ với AI, mọi thứ còn dễ hơn. Viết nhanh hơn, code nhanh hơn, thiết kế nhanh hơn. Nhưng dễ không có nghĩa là có giá trị. Tạo ra không ma sát dẫn đến kết quả không trọng lượng.
Mình nhận ra 2025 của mình rơi vào đúng cái bẫy này. Bận rộn với những thứ gấp, nhưng không dành thời gian cho những thứ quan trọng. Nhiều chuyển động, ít sáng tạo.
2026: Ít hơn, nhưng nặng ký hơn
Bài viết này là bài đầu tiên mình viết trong năm 2026 (thật ra cũng do dự từ đầu năm, nay gần hết tháng 2 mới xong). Và mình viết nó như một lời hứa với chính mình.
Năm nay, mình muốn tạo ra ít hơn - nhưng những gì tạo ra phải nặng ký hơn.
Quay lại với viết lách - không chỉ những bài ngắn trên LinkedIn, mà những bài có sự đầu tư hơn trên Substack như mình đã viết trong 2024. Và thật ra, mình cũng vừa tạo một Substack mới bằng tiếng Anh: The Generalist Operator. Đôi khi có những suy nghĩ dễ diễn đạt bằng tiếng Anh hơn - đặc biệt khi mình muốn chia sẻ về những thí nghiệm, những nghiên cứu mới, hay những thứ mình đang xây dựng với AI. Nếu mình thực sự quay lại làm một builder đúng nghĩa, mình cần một nơi để ghi lại hành trình đó.
Xây dựng thứ gì đó - có thể là sản phẩm, có thể là dự án cá nhân, có thể là bất cứ thứ gì mình có thể chỉ vào và nói “cái này mình làm đó.”
Và học. Học làm việc với AI. Học xây dựng cùng AI. Học cách dùng AI, dạy AI. Nhưng quan trọng hơn là học một cách nặng ký - không phải lướt qua vài tutorial rồi thôi, mà thực sự đào sâu, thực sự làm, thực sự tạo ra thứ gì đó từ những gì học được.
Mình không biết kết quả sẽ như thế nào. Nhưng mình biết cảm giác khi tạo ra được thứ gì đó - cảm giác đó thì không thứ gì thay thế được. Và 2025 thiếu vắng cảm giác đó.
Còn bạn? Nhìn lại năm vừa qua, bạn đã tạo ra thứ gì nặng ký chưa? Và năm nay, bạn muốn xây dựng cái gì?
Cho mình comment bên dưới nha!